روانخوانی برای موفقیت تحصیلی بچهها ضروری است. اما نکتهای که معمولاً از آن غافل میشویم این است که مطالعه اگر با «لذت» همراه باشد (نه فقط به شکل یک تکلیف درسی)، باعث رشد شخصیت، بالا رفتن اطلاعات عمومی و سلامت روان آنها در آینده میشود.
البته در دنیای امروز، کتابها معمولاً در رقابت با بازیهای دیجیتال و موبایل عقب میمانند. به همین دلیل، اگر امروز برای ایجاد علاقه به کتاب در فرزندتان وقت بگذارید، در واقع روی آینده و موفقیت بلندمدت او سرمایهگذاری کردهاید.
در این مقاله از مجله اکالا، به شما آموزش دهیم که چطور با روشهایی ساده اما هوشمندانه، کتاب را به بهترین دوست کودکتان تبدیل کنیم.
از ایجاد روتینهای لذتبخش قبل از خواب و انتخاب کتابهای متناسب با توانایی کودک گرفته تا استفاده از کتابهای صوتی و پیوند دادن دنیای کتاب با فیلم و بازی، راهکارهای زیادی برای علاقهمند کردن کودکان به کتاب خواندن وجود دارد. برای جزئیات بیشتر، تا پایان این مطلب با ما همراه باشید.
راهکارهای علاقهمند کردن کودکان به کتاب خواندن
همه ما از ارزش کتابخوانی باخبریم، کتابخوانی دایره لغات کودک را گسترش میدهد و به والدین کمک میکند ارزشهای اخلاقی یا مفاهیم سخت زندگی را راحتتر آموزش دهند.
اما در دنیای پر زرقوبرق امروز، بچهها برای نشستن پای کتاب به انگیزه نیاز دارند. در ادامه راهکارهایی را به شما آموزش میدهیم که به شما کمک میکند فرزندی کتابخوان تربیت کنید:
1. از همان روز اول شروع کنید
حتی اگر نوزاد شما هنوز معنای داستان را نمیفهمد، شنیدن صدای گرم و آرامشبخش والدین هنگام کتاب خواندن برای او بسیار ارزشمند است.
2. قصهگویی با چاشنی بازی
فقط کتاب نخوانید؛ داستان را اجرا کنید! قصهگویی راهی عالی برای ایجاد انگیزه است؛ اگر کودکتان داستانی را از قبل میشناسد، بازگویی آن با استفاده از ابزارهایی مثل عروسکهای خیمهشببازی بسیار هیجانانگیز خواهد بود. درک رابطه میان خواندن، نوشتن و اجرا، اشتیاق آنها را برای کشف کتابهای جدید دوچندان میکند.
بیشتر بخوانید: راهکارهای زود بیدار شدن کودکان در زمان مدرسه
3. مشارکت دادن کودکان در انتخاب
پیشنهاد دادن خوب است، اما اجازه دهید فرزندتان هم حق انتخاب داشته باشد تا حس کند بر زندگی خود کنترل دارد. بگذارید در کتابخانه یا کتابفروشی خودش کتابها را انتخاب کند و شما فقط در صورت نیاز، پیشنهادهای خود را به انتخابهای او اضافه کنید.
4. به علایق آنها جهت بدهید
اگر فرزندتان با کتابی ارتباط عمیق برقرار کرد، او را تشویق کنید کتابهای دیگری در همان سبک (ژانر) یا از همان نویسنده را بخواند تا اشتیاقش حفظ شود.
5. کتابهای محبوبشان را دوباره بخوانید
مطالعه بیشتر همیشه به معنای خواندن کتابهای جدید نیست. بازخوانی کتابهای قدیمی دقت و سرعتِ خواندن را بالا میبرد و باعث تقویت اعتمادبهنفس کودک در یادگیری میشود.
برای جذابتر شدن این کار میتوانید نوبتی جای شخصیتهای داستان حرف بزنید یا برای هر کدام از آنها یک صدای خندهدار و متفاوت بسازید. حتی میتوانید داستان را با هم بازی کنید تا کتاب در ذهن کودک کاملاً زنده شود.
6. هدفگذاری و پاداش
درست مثل هر مهارت دیگری، هدفگذاری به کودک شما کمک میکند تا پیشرفت خود را بهوضوح ببیند. برای افزایش انگیزه، از فرمول «هدف مساوی است با پاداش» استفاده کنید.
یک ساختار پاداشدهیِ ساده طراحی کنید؛ مثلاً به ازای هر چند دقیقه مطالعه یا انجام تکالیف، به همان اندازه زمان برای انجام فعالیتهای موردعلاقهشان (مثل بازی یا تماشای کارتون) جایزه بگیرند. هرچه کوچولوهای شما بیشتر وقت خود را با کتاب بگذرانند، زودتر به این نتیجه میرسند که چقدر عاشق مطالعه هستند.
بیشتر بخوانید: چگونه کودکان را به خوردن غذاهای سالم تشویق کنیم؟
7. روتین مطالعه قبل از خواب
یک روتین ثابت برای مطالعه، مثل کتاب خواندن قبل از خواب، ایجاد کنید و به هیچ وجه آن را قطع نکنید. کودکان به ثبات و تداوم نیاز دارند؛ با این کار، آنها کمکم از این برنامه لذت میبرند و مشتاقانه منتظر رسیدن زمان مطالعه میمانند.
در ابتدا شما برایشان کتاب بخوانید؛ خواهید دید که خیلی زودتر از آنچه تصور کنید، فرزندتان خودش مسئولیت کار را به عهده میگیرد و شروع به مستقل خواندن میکند.
8. رفتن به کتابخانه
شاید در دنیای امروز رفتن به کتابخانه کمی قدیمی به نظر برسد، اما برای کودکان، کتابخانه هنوز هم یک مکان جادویی است! چرا که کتابخانه منبعی بیپایان برای پیدا کردن کتابهای جدید است که میتواند هیجان کودک را برای مطالعه تازه نگه دارد.
رفتن به کتابخانه را به یک برنامه هفتگی خانوادگی تبدیل کنید و بعد از آن، با یک بستنی یا جایزهای ویژه، لذت این گشتوگذار را کامل کنید.
9. کتابهای صوتی را امتحان کنید
اگر فرزند شما از طریق شنیدن بهتر یاد میگیرد، کتابهای صوتی یک انتخاب هوشمندانه هستند. این کتابها برای بچههایی که موقع خواندنِ متن تمرکزشان را از دست میدهند، یک جایگزین عالی بهشمار میروند.
یادتان باشد که گوش دادن به کتاب هم دقیقاً مثل خواندن آن ارزشمند است. همچنین شنیدنِ لحن درست و حرفهای گوینده، باعث میشود فرزندتان روانتر و با بیان بهتری صحبت کند.
10. اول کتاب را بخوانید، بعد فیلمش را ببینید
این راهکار برای جذب کودکانی که تماشای فیلم را به مطالعه ترجیح میدهند فوقالعاده است. ابتدا کتاب را بخوانید و سپس نسخه سینمایی یا سریالی آن را تماشا کنید. با این کار میتوانید یک «شب فیلم خانوادگی» راه بیندازید و بعد از تماشا، درباره اینکه کدام نسخه را بیشتر دوست داشتید و چه تفاوتهایی با هم داشتند، با هم گفتگو کنید.
11. الگوی خوبی باشید
همیشه سعی کنید با مطالعه مداومِ کتاب، مجله یا روزنامه، الگوی شایستهای برای فرزندتان باشید. وقتی کودکان میبینند که مطالعه بخشی عادی از زندگی بزرگسالان است، ناخودآگاه سعی میکنند از رفتار شما تقلید کنند. همچنین، اگر مطالعه با دیدی مثبت در خانه مطرح شود، کودک ناخودآگاه به سمت آن جذب میشود.
کتابها را در جاهای مختلف خانه بگذارید تا همیشه جلوی چشم و در دسترس کودک باشند؛ این کار اشتیاق او را برای برداشتن و ورق زدن کتابها چند برابر میکند.
12. کتابهایی با سطح مناسب انتخاب کنید
هر کودکی با سرعت خاص خودش رشد میکند و این موضوع درباره مهارتِ خواندن هم صدق میکند. انتخاب کتاب بر اساس رده سنی نقطه شروع خوبی است، اما همهچیز به تواناییِ واقعی فرزند شما بستگی دارد.
اگر کتابی خیلی سخت باشد، اشتیاق کودک از بین میرود؛ این مسئله بهویژه برای کودکان مبتلا به «دیسلکسیا» (نارساخوانی) یا دیگر اختلالات یادگیری میتواند بسیار ناامیدکننده باشد.
یادتان باشد که هدف از مطالعه، لذت بردن است، نه انجام یک کار اجباری و خستهکننده. وقتی در کتابخانه یا کتابفروشی دنبال کتاب جدید میگردید، از فرزندتان بخواهید چند صفحه از آن را برای شما بخواند تا متوجه شوید آیا سطح کتاب برای او مناسب است یا خیر.
علاوه بر موارد گفته شده، راهکارهای زیر نیز میتوانند کمک کننده باشند:
- هر نوع مطالعهای مفید است: به آنها یاد بدهید که نوع کتاب مهم نیست؛ از داستان و زندگینامه گرفته تا مجله، کمیکبوک و حتی خواندن دستور پخت غذا در آشپزخانه، همگی ارزشمندند!
- یک کنج دنج بسازید: بخشی از خانه را با پتو، بالش و یک چراغ مطالعه به «منطقه آرامش برای مطالعه» تبدیل کنید.
- گروههای دوستی تشکیل دهید: راه انداختن یک باشگاه کتابخوانی کوچک با دوستان، به بچهها اجازه میدهد نظراتشان را درباره شخصیتهای محبوبشان با هم به اشتراک بگذارند.
- همراه سفر و انتظار: همیشه در ماشین یا مطب دکتر کتاب همراه داشته باشید. کتابها بهترین جایگزین برای تبلت و گوشیهای هوشمند هستند.
- هدیهای ماندگار: از اقوام بخواهید برای تولد یا مناسبتها به جای اسباببازی، کتاب هدیه بدهند و در صفحه اول آن جملهای یادگاری بنویسند. این کتابها تا سالها برای کودک عزیز خواهند ماند.
- تهیه لیست لغات جدید: از فرزندتان بخواهید کلماتی که معنایشان را نمیداند روی یک برگه بنویسد. سپس با هم و یکییکی معنای آنها را در لغتنامه پیدا کنید.
- کاربرد مطالعه در زندگی روزمره را نشان دهید: به کودک نشان دهید که خواندن چقدر در زندگی واقعی مهم است؛ مثلاً از او بخواهید در خواندن فاکتور خرید یا لیست خواروبار به شما کمک کند.
- مطالعه را به یک فعالیت خانوادگی تبدیل کنید: زمانی را در روز به این کار اختصاص دهید که در کنار هم بنشینید و از طریق یک کتاب، با فرزندتان ارتباطی عاطفی برقرار کنید.
در این مقاله از بخش سبک زندگی مجله اکالا، راهکارهای علاقهمند کردن کودکان به کتابخوانی را با هم مرور کردیم. فراموش نکنید که حتی بعد از اینکه فرزندتان خواندن را یاد گرفت، باز هم برای او و در کنار او کتاب بخوانید. این تجربه مشترک، پیوندی عمیق و همیشگی در دوران کودکی آنها ایجاد میکند.
منابع: Kumon / LiteracyKC / HealthyChildren / Penguin
من سورین صیادی هستم. سالهاست که شور و اشتیاق من به نوشتن، بخش بزرگی از زندگیام بوده و خیلی خوشحالم که میتونم با نوشتن درباره موضوعات متنوعی مثل سینما، آشپزی و سبک زندگی، دیدگاهها و تجربیاتم رو با شما به اشتراک بگذارم.
