احتمال اضافه شدن نان به کالابرگ؛ تدبیر دولت برای کنترل افزایش قیمتها
در روزهای اخیر خبرهایی درباره بالا رفتن قیمت نان در بعضی شهرها و همچنین بازنگری نرخ انواع نان در کلانشهرها منتشر شده است. با این حال رئیس کارگروه آرد و نان اتاق اصناف ایران و اتحادیه نانوایان سنتی میگوید تا این لحظه هیچ تصمیم رسمی و ابلاغشدهای برای تغییر قیمت نان وجود ندارد و موضوع همچنان در مرحله بررسی و کارشناسی قرار دارد؛ موضوعی که نشان میدهد دولت نسبت به آزادسازی قیمت نان با احتیاط جلو میرود.
محمدجواد کرمی با رد خبر ابلاغ نرخهای جدید اعلام کرد هنوز مصوبهای برای افزایش قیمت نان صادر نشده و بررسی هزینههای تولید و پخت ادامه دارد. به گفته او، گزارش برآورد هزینههای نانواییها برای بررسی به سازمان حمایت از مصرفکنندگان و تولیدکنندگان ارسال شده، اما تصمیم نهایی گرفته نشده است.
کرمی درباره احتمال تغییر روش پرداخت یارانه نان هم توضیح داد که فعلاً بحثی از افزایش نرخ نانهای دولتی در میان نیست؛ مگر اینکه دولت تصمیم بگیرد نان را هم جزو اقلام کالابرگی قرار دهد و یارانه را بهجای پرداخت در ابتدای زنجیره (آرد)، مستقیم به مصرفکننده بدهد.
این صحبتها در حالی مطرح میشود که طی ماههای گذشته چند بار از ایده حذف تدریجی یارانه آرد و پرداخت مستقیم یارانه به مردم حرف زده شده، اما هنوز وارد مرحله اجرا نشده است.
او همچنین به رشد چشمگیر هزینههای نانواییها اشاره کرد و گفت دستمزد شاطرهای نانواییهای بربری و سنگک حداقل روزانه حدود ۲ میلیون تومان است و افزایش حقوق کارگران در کنار سایر هزینههای جاری، فشار زیادی به واحدهای نانوایی وارد کرده است.
در چنین شرایطی فاصله بین نرخ تکلیفی نان یارانهای و هزینه واقعی تولید روزبهروز بیشتر میشود. با بالا رفتن هزینه انرژی، دستمزد، حملونقل و مواد مصرفی، ثابت نگه داشتن قیمت نان عملاً سود نانوایان را کاهش داده و باعث شده بخشی از آنها به سمت آزادپز شدن حرکت کنند.
کرمی در ادامه گفته تبدیل نانوایی یارانهای به آزادپز فرآیند سادهای دارد، اما برگشت از آزادپز به یارانهای معمولاً نیازمند تأیید کارگروههای استانی است و اغلب با آن موافقت نمیشود. این روند میتواند نشانه تغییر آرام ساختار بازار نان باشد؛ بازاری که سالها بر پایه یارانه آرد اداره شده اما حالا با فشار هزینهها و محدودیت منابع، در آستانه تغییرات جدید قرار گرفته است.
در مجموع، دولت همزمان با دو مسئله روبهروست: از یک طرف حفظ قیمت برای جلوگیری از فشار معیشتی بر مردم، و از طرف دیگر تأمین هزینههای روبهافزایش نانواییها برای اینکه کیفیت و تولید افت نکند. به همین دلیل، ایده انتقال یارانه از ابتدای زنجیره (آرد) به انتهای زنجیره (مصرفکننده) بیشتر از گذشته مطرح شده است.
با این حال تجربه سیاستهای مشابه در کالاهای اساسی نشان میدهد اجرای موفق چنین طرحی نیازمند زیرساخت اطلاعاتی دقیق، نظارت گسترده و اطمینان از حفظ قدرت خرید خانوارهاست؛ نکتهای که باعث شده دولت تا اینجا نسبت به اصلاح قیمت یا تغییر مدل یارانه نان محتاطانه عمل کند.
دانستنی
