آموزش کاشت آفتابگردان در گلدان؛ از پرورش تا برداشت تخمه در خانه
اگر فکر میکنید برای داشتن یک آفتابگردان زیبا حتماً به حیاط یا باغچه نیاز دارید، نظرتان را عوض کنید! آفتابگردان را میتوان با انتخاب گلدان مناسب، خاک مرغوب و تأمین نور کافی در خانه هم پرورش داد و حتی در شرایط مناسب، از گلهای آن به تخمههای قابل برداشت رسید. در این مقاله از مجله اکالا، قدم به قدم از انتخاب بذر و آمادهسازی گلدان تا کاشت، آبیاری، نگهداری و برداشت تخمه آفتابگردان را بررسی میکنیم تا حتی اگر تجربهای در باغبانی ندارید، بتوانید در خانه یک آفتابگردان سالم و پُرگل پرورش دهید.
برای کاشت آفتابگردان در گلدان، ابتدا گلدانی عمیق با زهکشی مناسب و خاک سبک و حاصلخیز آماده کنید. بذر را حدود ۲ تا ۳ سانتیمتر در خاک بکارید، روی آن را با خاک بپوشانید و گلدان را در محلی گرم و پرنور قرار دهید؛ سپس با مرطوب نگه داشتن خاک، منتظر جوانهزنی بمانید. تا انتهای این مطلب را مطالعه کنید تا با تمامی نکات مهم آن آشنا شوید.
وسایل لازم برای کاشت آفتابگردان در گلدان
برای شروع به بذر سالم آفتابگردان، یک گلدان نسبتاً عمیق، خاک سبک و حاصلخیز، آب و مکانی پرنور نیاز دارید. وجود سوراخ زهکشی در کف گلدان نیز بسیار مهم است. در صورت نیاز میتوانید مقداری پرلیت، پوکه یا مواد سبک کننده خاک و کود مناسب گیاهان گلدار نیز آماده کنید.
روش کاشت آفتابگردان در گلدان
کاشت آفتابگردان در گلدان کار سختی نیست و با چند مرحله ساده میتوانید از یک بذر کوچک، گیاهی سالم و گلدار داشته باشید:
مرحله اول: گلدان مناسب انتخاب کنید
آفتابگردان با وجود ظاهر ساده، برای رشد مناسب به فضای کافی در اطراف ریشه نیاز دارد. اگر هدف شما تنها داشتن یک گل تزئینی است، ارقام پاکوتاه را میتوان در گلدانهای متوسط نیز پرورش داد؛ اما برای بوتههای بلند و مخصوص تولید تخمه بهتر است گلدان بزرگتری انتخاب شود.
برای آفتابگردانهای درشت، گلدانی با حدود ۳۰ تا ۴۵ سانتیمتر قطر و عمق مناسب انتخاب خوبی است. اگر چند بوته را در یک گلدان کوچک قرار دهید، گیاهان برای آب، نور و مواد غذایی با یکدیگر رقابت میکنند و معمولاً گلها و دانههای کوچکتری تشکیل میشود.
مرحله دوم: بذر مناسب برای کاشت تهیه کنید
اولین قدم، انتخاب بذری است که قابلیت جوانهزنی داشته باشد. تخمههای شور، بو داده یا فرآوری شده برای کاشت مناسب نیستند. اگر هدف شما برداشت تخمه خوراکی است، سراغ رقمهایی بروید که گل بزرگتر و دانههای درشتتری تولید میکنند.
برای بالکنهای کوچک نیز ارقام پاکوتاه انتخاب راحتتری هستند، زیرا ارتفاع کمتری دارند و نگهداری آنها سادهتر است.
مرحله سوم: خاک گلدان را آماده کنید
خاک آفتابگردان باید هم مواد غذایی مناسبی داشته باشد و هم آب اضافی را به راحتی عبور دهد. خاک بسیار سنگین و فشرده میتواند باعث ماندن آب در اطراف ریشه و ضعیف شدن گیاه شود.
برای تهیه یک ترکیب ساده میتوانید از حدود ۲ قسمت خاک گلدانی یا خاک باغچه سبک، ۱ قسمت کمپوست یا خاک برگ پوسیده و ۱ قسمت پرلیت استفاده کنید.
پیش از ریختن خاک نیز مطمئن شوید کف گلدان سوراخ زهکشی کافی دارد. مهمتر از ریختن سنگ در کف گلدان، همین باز بودن مسیر خروج آب است.
مرحله چهارم: بذر آفتابگردان را بکارید
پس از پر کردن گلدان با خاک، سطح آن را صاف کنید. سپس سوراخی حدود ۲ تا ۳ سانتیمتر در خاک ایجاد کرده و یک بذر داخل آن قرار دهید.
روی بذر را با لایهای نازک از خاک بپوشانید و خاک را کمی مرطوب کنید. نیازی نیست خاک را محکم فشار دهید؛ خاک نسبتاً سبک شرایط بهتری برای بیرون آمدن جوانه فراهم میکند.
اگر چند بذر میکارید، میان آنها فاصله کافی در نظر بگیرید. پس از سبز شدن نیز میتوانید قویترین بوته را نگه دارید تا فضای بیشتری برای رشد داشته باشد.
مرحله پنجم: آبیاری بعد از کاشت را انجام دهید
در روزهای اول، خاک باید مرطوب بماند تا بذر بتواند جوانه بزند؛ اما مرطوب بودن با خیس و غرقابی بودن خاک تفاوت دارد.
هر زمان سطح خاک رو به خشک شدن رفت، مقدار مناسبی آب اضافه کنید. اگر آب از زیر گلدان خارج نمیشود یا خاک برای مدت طولانی خیس باقی میماند، احتمال پوسیدگی بذر و ریشه افزایش پیدا میکند.
مرحله ششم: جوانهزنی بذر را کنترل کنید
در دما و شرایط مناسب، بذر آفتابگردان معمولاً طی چند روز تا حدود ۱ هفته شروع به جوانهزنی میکند. البته دمای محیط، کیفیت بذر و میزان رطوبت خاک روی سرعت جوانهزنی اثر دارند.
به محض بیرون آمدن جوانهها، گلدان را در نقطهای روشن قرار دهید. کمبود نور باعث میشود ساقههای جوان بیش از اندازه کشیده، باریک و ضعیف شوند.
بیشتر بخوانید: آموزش کاشت بادام هندی در گلدان
مرحله هفتم: گلدان به محل آفتابگیر انتقال دهید
آفتابگردان برای رشد قوی و گلدهی خوب به نور فراوان احتیاج دارد. بهترین محل، جایی است که روزانه حدود ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم خورشید دریافت کند.
بالکن جنوبی، تراس آفتابگیر یا قسمت روشن حیاط معمولاً شرایط مناسبی دارد. اگر گیاه تنها چند ساعت نور ضعیف دریافت کند، ممکن است رشد کندتر و گل کوچکتری داشته باشد.
روش صحیح نگهداری آفتابگردان در گلدان
بعد از سبز شدن بذر، بخش مهم کار آغاز میشود. کیفیت نور، آبیاری، خاک و فضای رشد مستقیماً روی اندازه بوته، گل و تعداد دانههای نهایی اثر میگذارد.
آبیاری آفتابگردان
بوته آفتابگردان بهخصوص در زمان رشد سریع و روزهای گرم به آب کافی احتیاج دارد. با این حال، برنامه آبیاری ثابت برای همه شرایط مناسب نیست.
بهترین روش این است که چند سانتیمتر سطح خاک را بررسی کنید. اگر خاک خشک شده بود، آبیاری را انجام دهید و اجازه دهید آب اضافی از سوراخهای زیر گلدان خارج شود.
آبیاری کم میتواند باعث پژمردگی و رشد ضعیف شود و آبیاری بیش از حد نیز خطر پوسیدگی ریشه را افزایش میدهد.
نور مورد نیاز
هرچه نور کافیتر باشد، ساقه معمولاً قویتر و شرایط برای تشکیل گل بهتر خواهد بود. گلدان را در روشنترین قسمت فضای باز قرار دهید و از نگهداری طولانی مدت آن در محیط کم نور خودداری کنید.
کوددهی
اگر خاک اولیه غنی و دارای کمپوست باشد، آفتابگردان معمولاً به کوددهی سنگین احتیاج ندارد. در صورت ضعیف بودن خاک میتوان در طول رشد از کود متعادل و مناسب گیاهان گلدار طبق دستور محصول استفاده کرد.
زیادهروی در کودهای نیتروژندار توصیه نمیشود، زیرا ممکن است گیاه برگ و ساقه فراوان تولید کند اما کیفیت گل و تشکیل دانه چندان بهتر نشود.
قیمگذاری بوته
آفتابگردانهای بلند به ویژه زمانی که گل بزرگ و سنگین میشود، ممکن است در برابر باد خم شوند. در این شرایط یک چوب یا قیم محکم کنار ساقه قرار دهید و بوته را با نخ یا بست نرم به آن متصل کنید. بست نباید آنقدر محکم باشد که ساقه را تحت فشار قرار دهد.
مراقبت در زمان گلدهی
پس از مدتی غنچه در قسمت بالایی ساقه تشکیل میشود و به تدریج باز خواهد شد. در این مرحله آبیاری منظم و نور کافی اهمیت زیادی دارد.
بهتر است گلدان را مرتب از جایی به جای دیگر منتقل نکنید. اگر بوته در فضای باز باشد، حضور زنبورها و سایر حشرات گردهافشان در اطراف گل طبیعی است و میتواند به گردهافشانی کمک کند.
تشکیل تخمه در گل آفتابگردان
بعد از پایان گلدهی، گلبرگهای زرد کمکم خشک و جمع میشوند و قسمت مرکزی گل شروع به پر شدن از دانه میکند.
در این مرحله گیاه هنوز زنده است و برای کامل شدن دانهها به آب نیاز دارد. بنابراین آبیاری را ناگهان متوقف نکنید. تنها با نزدیک شدن کامل گل به مرحله خشک شدن، نیاز گیاه به آب نیز کمتر میشود.
اگر پرندگان به دانهها دسترسی دارند، میتوانید روی سر گل از توری سبک یا پارچهای نازک و قابل تنفس استفاده کنید.
از کجا بفهمیم تخمه آفتابگردان رسیده است؟
یکی از مهمترین نشانههای رسیدن دانهها تغییر رنگ پشت گل است. پشت سرگل به تدریج از سبز به زرد و سپس قهوهای متمایل میشود.
همزمان گلبرگها و برگهای اطراف سرگل خشکتر میشوند، سر گل حالت افتاده پیدا میکند و دانهها نیز کاملاً شکل میگیرند. برداشت زود هنگام باعث میشود بخشی از تخمهها هنوز پوک یا نارس باشند.
بیشتر بخوانید: آموزش کاشت پسته خام در گلدان
روش برداشت تخمه آفتابگردان
وقتی سر گل به اندازه کافی رسیده و خشک شده است، میتوانید آن را برداشت کنید. با قیچی باغبانی، ساقه را چند سانتیمتر پایینتر از گل قطع کنید.
سر گل را در محیطی خشک، سایه و دارای جریان هوا قرار دهید تا رطوبت باقیمانده آن کاملاً خارج شود. اگر گل هنوز مرطوب است، برای جدا کردن فوری دانهها عجله نکنید.
پس از خشک شدن کامل، سر گل را روی یک سینی، پارچه یا سطح تمیز قرار دهید. با دست روی بخش مرکزی گل بکشید یا دانهها را به آرامی فشار دهید تا از جای خود خارج شوند. تخمههای پوک، شکسته یا خراب را جدا کنید و دانههای سالم را نگه دارید.
تخمهها پیش از نگهداری باید کاملاً خشک باشند. وجود رطوبت در دانهها احتمال کپک زدن و خراب شدن آنها را افزایش میدهد. دانهها را در یک لایه روی سینی پخش کنید و در محیط خشک و دارای تهویه قرار دهید.
پس از خشک شدن کامل، میتوانید آنها را در ظرف تمیز و دربسته و در جای خنک و خشک نگهداری کنید.
از کاشت آفتابگردان تا برداشت تخمه چقدر طول میکشد؟
زمان دقیق رشد به رقم آفتابگردان، دمای محیط، میزان نور و شرایط نگهداری بستگی دارد. بعضی ارقام زودتر گل میدهند و برخی دیگر دوره رشد طولانیتری دارند.
در بسیاری از ارقام، از زمان کاشت تا رسیدن کامل دانهها حدود چند ماه زمان لازم است. بنابراین بهتر است علاوه بر زمان، تغییرات ظاهری گیاه، خشک شدن سر گل و کامل شدن تخمهها را نیز معیار برداشت قرار دهید.
آیا میتوان آفتابگردان را داخل آپارتمان کاشت؟
کاشت آفتابگردان در آپارتمان امکانپذیر است، اما شرط اصلی داشتن نور مستقیم کافی است. پنجره بسیار روشن، تراس یا بالکن آفتابگیر بهترین انتخاب هستند.
اگر فضای کمی دارید، ارقام کوتاه و مخصوص گلدان دردسر کمتری ایجاد میکنند. برای پرورش رقمهای بلند و برداشت مقدار بیشتر تخمه، فضای باز، گلدان بزرگ و نور مستقیم فراوان نتیجه بهتری خواهد داشت.
برای کاشت آفتابگردان در گلدان لازم نیست باغچه بزرگی داشته باشید. یک گلدان عمیق، بذر سالم، خاک مناسب و چند ساعت نور مستقیم خورشید میتواند برای شروع کافی باشد. اگر از همان ابتدا فضای مناسبی برای ریشه فراهم کنید و نکات این مطلب از بخش سبک زندگی اکالا را رعایت کنید، گیاه از یک جوانه کوچک به بوتهای گلدار تبدیل میشود و در پایان نیز میتوانید تخمههای آن را برداشت کنید. مهمترین نکته این است که در مرحله تشکیل دانهها صبور باشید و اجازه دهید سر گل و تخمهها پیش از برداشت کاملاً برسند.
من مریم شجاعی مهر، نویسندهای متعهد به خلق ایده و محتوا هستم و کلماتم پلی است برای لمس و کشف ناگفتههای این سرزمین. همراهی شما در این مسیر طولانی، قوت قلم من است.
