برای تأمین هزینه‌ها، کالابرگ چقدر باید افزایش یابد؟

چند ماه قبل بود که دولت برای بهبود معیشت خانوارها و کمک به آنها اقدام به عرضه کالابرگ برای خانوارها کرد. در این طرح، ماهانه مبلغ یک میلیون تومان برای هر فرد در نظر گرفته و به حساب سرپرست خانوار واریز می‌شد تا صرف خرید کالاهای اساسی خوراکی برای خانوارها شود. حالا پس از ۴ واریز مرحله اول این طرح و شروع مرحله دوم آن، تورم بالا رفته است و بسیاری از خانوارها انتظار دریافت مبالغ بالاتری دارند.

در این مطلب از مجله اکالا به جزییاتی در مورد این که نرخ کالابرگ چقدر باید رشد کند و به چه عددی برسد، اشاره می‌کنیم و آن را از نظر اقتصادی بررسی خواهیم کرد.

نرخ تورم چشمگیر زمستان، عاملی برای انتظار افزایش میزان کالابرگ

یکی از مهمترین نکاتی که در محاسبات خانوارها به چشم می‌آید، تورم بالای ماه‌های گذشته است. بر اساس آمارهای منتشر شده از سوی مرکز آمار ایران، شاخص قیمت کالاها و خدمات مصرفی از دی ماه سال قبل تا پایان فروردین امسال بیش از ۳۰ درصد رشد کرده است. در این ۴ ماه تورم ماهانه بین ۵ تا ۹.۴ درصد بوده و به همین دلیل هم خانوارها را با مشکلات معیشتی روبرو کرده است. موضوع وقتی مهمتر می‌شود که بدانیم تورم در بخش مواد غذایی بالاتر از تورم کل بوده است. در واقع، بخش خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات در طول ۴ ماه بیش از ۵۰ درصد (۵۰.۷٪) افزایش قیمت داشته و صرفا بخش خوراکی‌ها ۵۰.۹ درصد رشد قیمت داشته است.

این نمودار که با استفاده از داده‌های مرکز آمار ایران رسم شده است، نشان می‌دهد که کالابرگ نه تنها بر اساس نرخ تورم کل بلکه باید بر اساس نرخ تورم مواد غذایی محاسبه شود. با این حساب، میزان کالابرگ پرداختی به خانوار می‌تواند به یک و نیم میلیون تومان به ازای هر نفر تغییر کند.

محاسبه افزایش رقم بر اساس رشد مهمترین کالاهای مورد نیاز خانوار

مورد دیگری که می‌تواند به عنوان مبنایی برای میزان افزایش مبلغ کالابرگ ملاک قرار گیرد، محاسبه رشد کالاهای اساسی است که می‌تواند با استفاده از کالابرگ خریداری شود. این کالاها شامل شیر، پنیر، ماست، تخم‌مرغ، روغن مایع، گوشت قرمز، گوشت مرغ، حبوبات، ماکارونی، برنج و قندوشکر است. در نمودار زیر، میزان رشد قیمت ۱۰ کالای اساسی و اصلی خانوارها در ۴ ماه گذشته با استفاده از داده‌های مرکز آمار نشان داده شده است. مشخص است که با این رشد چشمگیر، ثابت ماندن مبلغ کالابرگ به افت قابل توجه مقدار خریداری‌شده می‌انجامد.

نگاهی به داده‌های مرکز آمار ایران گویای این است که کالاهای موجود برای خرید با کالابرگ به طور متوسط ۵۹ درصد رشد داشته‌اند. کمترین مقدار رشد از ابتدای دی ماه تاکنون متعلق به لوبیا چیتی، ماکارونی و لوبیا قرمز است که کمتر از ۳۰ درصد رشد داشته‌اند و بالاترین رشد نیز متعلق به روغن مایع، مرغ، برنج خارجی و گوشت قرمز است. اگر وزن یکسانی به هر کدام از این کالاها نسبت دهیم، مبلغ کالابرگ به ازای هر نفر می‌تواند به آستانه یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان برسد.

افزایش قیمت کالابرگ بر اساس وزن از سبد خانوار

سومین شیوه‌‎ای که می‌توان مقدار افزایش کالابرگ را بر اساس آن حساب کرد، بررسی وزن کالاهای اساسی و ضریب اهمیت آنها در سبد خانوارها است. ضریب اهمیت خوراکی‌ها از سبد خانوار ۲۷.۴ درصد است و به ترتیب نان و غلات ۶.۳۸ درصد، گوشت قرمز و ماکیان ۵.۶۵ درصد، شیر، پنیر و تخم‌مرغ ۲.۹۷ درصد، روغن‌ها و چربی‌ها ۱.۲۶ درصد، سبزیجات و حبوبات ۴.۰۸ درصد و قند، شکر و شیرینی‌ها ۱.۵۹ درصد از کل سبد را تشکیل می‌دهند. محاسبه میزان رشد قیمت‌ها در این مدت با توجه به وزن هر یک از این اقلام در سبد خانوار، نشان‌دهنده این است که هزینه سبد غذایی برای خانوار باید به طور تقریبی کمی بیش از ۵۰ درصد رشد کند و به همین دلیل هزینه هر فرد باید به یک و نیم میلیون تومان افزایش یابد.

رقم کالابرگ چند باید باشد؟

در بالا سه روش برای محاسبه رقم جدید کالابرگ در نظر گرفتیم. با توجه به روش‌هایی که در بالا گفته شد، به نظر می‌رسد کالابرگ به ازای هر نفر باید بین ۵۰ تا ۶۰ درصد بالا برود که این رشد، سهم هر نفر را از یک میلیون تومان به یک میلیون و پانصد تا یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان می‌رساند.