آیا کالابرگ جایگزین یارانه میشود؟ آیا از مبلغ یارانه کسر میشود؟
با اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی، یکی از پرتکرارترین سوالات مردم این است که آیا این اعتبار به جای یارانه نقدی پرداخت میشود یا از مبلغ یارانه آنها کم خواهد شد. در واقع، کالابرگ به عنوان یک ابزار حمایتی برای تأمین کالاهای اساسی طراحی شده و نحوه ارتباط آن با یارانه نقدی، موضوعی است که آگاهی از آن میتواند به تصمیمگیری بهتر خانوارها در مدیریت هزینههای روزمره کمک کند. در این مطلب از مجله اکالا، به این گونه سوالات پاسخ خواهیم داد.
آیا یارانه نقدی حذف میشود یا کالابرگ جایگزین آن است؟
بر اساس مفاد بودجه و تحلیلهای کارشناسی، فعلاً یارانه نقدی حذف نشده و قرار نیست به طور کامل جای خود را به کالابرگ الکترونیکی بدهد. سیاست اعلام شده این است که پرداختها میتواند به صورت نقدی، کالابرگی یا ترکیبی از هر دو انجام شود.
بنابراین محتملترین سناریو در سال ۱۴۰۵ اجرای مدل ترکیبی است؛ یعنی یارانه نقدی برای حفظ نقدینگی خانوارها ادامه پیدا میکند و در کنار آن، بخشی از حمایت معیشتی از طریق کالابرگ برای تأمین کالاهای اساسی انجام خواهد شد.
هدف دولت از اصلاح نظام یارانهای
هدف اصلی این بازطراحی، رساندن یارانه به مصرف کننده واقعی و جلوگیری از هدررفت منابع است. دولت میخواهد با تکمیل سامانههای هوشمند شناسایی مشمولان، پرداختها را دقیقتر، شفافتر و هدفمندتر کند تا منابع حمایتی بیشتر به دهکهای کم درآمد برسد.
چرا احتمال حذف کامل یارانه نقدی کم است؟
کارشناسان معتقدند در شرایط فعلی اقتصاد، حذف یک باره یارانه نقدی ریسک بالایی دارد. تورم بالا، کاهش قدرت خرید مردم و آماده نبودن کامل زیرساختهای کالابرگ از مهمترین دلایلی است که نشان میدهد دولت احتمالاً به صورت تدریجی و مرحلهای پیش خواهد رفت.
چرا دولت بر اجرای کالابرگ تأکید دارد؟
در مقابل، دولت کالابرگ الکترونیکی را ابزاری برای کنترل بهتر تورم کالاهای اساسی میداند. با این روش، حمایت مستقیماً به خرید کالاهای ضروری میرسد و احتمال انحراف منابع کمتر میشود. به همین دلیل، گسترش تدریجی کالابرگ یکی از محورهای اصلی سیاست حمایتی دولت است.
حذف یارانههای غیرشفاف چه معنایی دارد؟
در بودجه ۱۴۰۵ تأکید شده که یارانههای غیر مستقیم و پنهان (به ویژه حمایتهای ارزی) کارایی لازم را نداشتهاند و حتی در مواردی باعث رانت و فساد شدهاند.
برنامه دولت این است که منابع آزاد شده از این بخشها را به صورت مستقیم و هدفمند به خانوارهای واجد شرایط منتقل کند.
دیدگاه موافقان اصلاح یارانهها
حامیان این سیاست معتقدند اصلاح نظام یارانهای یک ضرورت ملی است. از نگاه آنها، پرداخت مستقیم به خانوارها شفافیت مالی را افزایش میدهد، رانت و فساد را کاهش میدهد، امکان کنترل بهتر قیمت کالاهای اساسی را فراهم میکند و در بلند مدت فشار بودجهای دولت را کمتر خواهد کرد.
نگرانیهای منتقدان چیست؟
منتقدان هشدار میدهند که هر تغییر شتاب زده ممکن است به دهکهای پایین آسیب بزند. مهمترین نگرانیها شامل احتمال کاهش قدرت خرید در دوره انتقال، ضعف زیرساختهای کالابرگ، خطاهای سیستمی، همکاری نکردن برخی فروشندگان و تجربههای ناموفق گذشته است. حتی اگر منابع حمایتی کافی نباشد، احتمال اثرات تورمی وجود دارد.
موفقیت طرح جدید به چه عواملی بستگی دارد؟
کارشناسان سه شرط کلیدی را برای موفقیت این اصلاحات مطرح میکنند: طراحی بستههای جبرانی در دوره انتقال، دقت و بهروزرسانی پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان برای تشخیص درست دهکها، و کنترل مؤثر تورم. بدون این سه عامل، حتی بهترین مدل یارانهای هم ممکن است به نتیجه مطلوب نرسد.
آنچه از بودجه و تحلیلها برمیآید این است که کشور در آستانه یک بازآرایی مهم در نظام حمایتی قرار دارد. اما در کوتاه مدت، مدل ترکیبی (یارانه نقدی + کالابرگ) محتملترین گزینه است، نه حذف کامل یارانه نقدی.
اگر این برنامه با دقت، زیرساخت مناسب و حمایت جبرانی اجرا شود، میتواند به هدفمندتر شدن حمایتها و بهبود معیشت دهکهای پایین منجر شود؛ در غیر این صورت، اجرای شتاب زده آن ممکن است چالشهای جدی ایجاد کند.
اگر سوالی در مورد خرید کالابرگ از فروشگاه های آنلاین دارید، سوالات خود را در بخش نظرات از ما بپرسید.
اخبار اکالا
